Nieuws

Museum Nienoord krijgt zeven portretten uit de zeventiende eeuw geschonken

24 augustus 2026

Museum Nienoord in Leek is zeven portretten uit de zeventiende eeuw rijker. De schenker van de schilderijen wil anoniem blijven. ‘Het is hem dierbaarder dat ze naar de gemeenschap gaan dan dat ze in de familie blijven’, zegt museumdirecteur Geert Pruiksma.

Op de werken staan legercommandanten, die rond 1640 geportretteerd zijn. Een van hen is Poppo van Burmania, die rond zijn zeventigste nog meevocht toen de stad Groningen onder vuur lag. ‘Dat is wel een krent in de pap’, zegt Pruiksma over dat schilderij.

Bommen Berend verslagen
Het leger van de bisschop van Münster, die de bijnaam Bommen Berend had, werd op 28 augustus 1672 verslagen. Groningen was bevrijd. Dat wordt nog jaarlijks gevierd tijdens Groningens Ontzet.

 

Collectie regimentsportretten
De zeven geschonken werken maken deel uit van een collectie van negentien zogeheten regimentsportretten. Negen daarvan zijn al in bezit van Nienoord. Ze werden geschonken door jonkvrouw Elske van Panhuys, een nazaat van de adellijke familie die vroeger op de borg Nienoord woonde. ‘Ze is nu 97 en woont in Amerika’, vertelt Pruiksma. ‘Ik schrijf en mail nog met haar. Ik denk dat ze heel blij zal zijn met deze schenking.’
In 2022 waren de zeven portretten al tijdelijk te zien in het museum, toen ze onderdeel waren van een expositie.

 

Het verhaal achter de gezichten

De mannen op de portretten zijn allemaal officieren uit het Fries Regiment, waarvan de oorsprong teruggaat tot de Tachtigjarige Oorlog en de strijd tegen de Spanjaarden. ‘We hadden er wel namen bij, maar verder wisten we er niet zoveel van’, vertelt Pruiksma over de werken.

Rond die expositie ontstonden ook de contacten met de schenker. Onderzoeker André Buwalda van Stichting Het Friese Portret en de conservator van het Nationaal Militair Museum hielpen mee bij het achterhalen van informatie over de personen op de schilderijen.
Collectie nog niet compleet
Om de hele serie portretten compleet te krijgen, zijn nog drie werken nodig. Twee zijn in het bezit van een adellijke Friese familie. ‘Daar hebben we prima contact mee, maar voorlopig hangen ze daar nog in het trappenhuis. Eentje komt sowieso niet bij ons, die is door de familie Van Panhuys aan de Oranjes geschonken en hangt in Paleis Het Loo. De kans dat we die ooit krijgen, acht ik niet meer dan minimaal.’

 

De regimentsportretten zijn op de eerste verdieping van de okergele borg van Nienoord te bewonderen. 

(v.l.n.r) Geert Pruiksma, André Buwalda (Stichting Het Friese Portret) en Jeroen Punt (conservator Nationaal Militair Museum) met de schenking. Foto: Museum Nienoord.