Robert Hans Olschwanger werd in Berlijn geboren in 1905. Op vroege leeftijd ontwikkelde hij een eigen tekenstijl. Hij werkte in zijn jonge jaren voor de Frankfurter Zeitung en maakte onder meer spottekeningen en reclame-uitingen.

Afkomstig uit een deels Joods gezin en met de komst van het Nazi-regime, werd zijn werk onmogelijk gemaakt. Hij moest zijn land ontvluchten en emigreerde in 1939 naar Peru. Hier vond hij werk als politiek cartoonist en reclametekenaar. Hij ontwikkelde een bijzondere talent om de wereldpolitiek en met name de misdaden van het Nazi-regime in beeld te brengen in pakkende en indrukwekkende spotprenten. Zijn verontwaardiging over de verschrikkingen van de oorlog en het lot van de Joden in Europa uitte hij in de daaropvolgende jaren in talloze tekeningen.

Geweven herinneringen, een getuigenis van veerkracht.

Vanaf 16 november 2025 toont Museum Nienoord een serie klassiek ogende, maar bij nader inzien hoogst actuele tapijten: de ‘oorlogstapijten’ uit Afghanistan. Hier wordt de ontwikkeling zichtbaar die bijna een halve eeuw oorlog doet met de visuele cultuur van Afghanistan. Deze tapijten komen uit een privé verzameling en worden voor het eerst publiekelijk getoond. De tentoonstelling is in het kader van 80 jaar vrijheid in Nederland.

De oorsprong van de tapijten ligt in het begin van de jaren tachtig, in het Afghaanse verzet tegen de invasie van het leger van de Sovjet-Unie. Ze verbeelden op indrukwekkende wijze het indringen van de hel in het paradijs. Traditionele decoratieve elementen werden vervangen door tanks, gevechtshelikopters, bommenwerpers, kalasjnikovs, handgranaten en mijnen.

Met deze ‘kunst van het verzet’ hebben de mensen een manier gevonden om zich uit te drukken. Om met hun levensbedreigend dagelijks leven, met soms vlucht uit hun woonomgeving om te gaan. Hun ontwerpers en makers zijn ‘visuele geschiedschrijvers’.

De tapijten doorbreken ook een taboe, door kwaadaardigheid tot versiering te verheffen. Hoewel deze afbeeldingen getuigen van de alomtegenwoordigheid van dodelijke wapens en van het lijden en zielenpijn van de mensen, verwijzen ze tegelijkertijd naar traditionele waarden. Hierin vinden ze hoop en hiermee hopen ze uiteindelijk weer vrede te bereiken.

Hun schokkende overlapping van traditionele esthetiek en de actuele oorlogssituatie levert een geheel nieuwe kunstvorm op, met een zeer ongewone maar voortdurende actualiteit. De tijdsdocumenten die ze weven, tarten de westerse kijkgewoonten, die nog vaak aan de imaginaire werelden van de 1001 nacht oriënteren.
De overduidelijke kunstzinnige, historische en maatschappelijke waarde maakt van deze tapijten buitengewone verzamelobjecten, maar ook onderwerpen van onderzoek en van tentoonstellingen in galerieën en musea over de hele wereld.

De expositie duurt tot 22 maart 2026. Open op woensdag tot en met zondag van 12.00 tot 16.00 uur. We zijn gesloten tijdens de Kerstdagen en Nieuwjaarsdag.

Van sjees tot coupé: rijtuigen op rij op nieuw postzegelvel

Tien silhouetten uit de topcollectie van Museum Nienoord op nieuwe kaderpostzegels

Ter gelegenheid van de heropening van Museum Nienoord in Leek (Groningen) presenteert PostNL het nieuwe postzegelvel Klassieke rijtuigen. Op het vel staan tien verschillende silhouetten van historische rijtuigen uit de collectie van het Borg en Nationaal Rijtuigmuseum. De postzegels zijn ontworpen door grafisch ontwerper Ton van Bragt uit Someren en tonen de grote verscheidenheid aan vormen, types en toepassingen van rijtuigen door de eeuwen heen.

Rijtuigen uit de top van Europa
De afgebeelde rijtuigen zijn afkomstig uit de unieke collectie van Museum Nienoord, die gerekend wordt tot de belangrijkste van Europa. Op de postzegels zijn onder meer een West-Friese sjees, een gala-coupé van Willem I, een victoria en een boerenrijtuig uit Groningen te zien. Ook internationale types zoals de tilbury en barouche ontbreken niet. De silhouetten zijn gebaseerd op historisch beeldmateriaal uit de collectie en zijn grafisch gestileerd tot herkenbare pictogrammen, met aandacht voor technische details en karakteristieke vormen.

Ontwerp in lijn met de geschiedenis 
Ontwerper Ton van Bragt koos bewust voor een rustige, gestileerde benadering. De silhouetten zijn groot afgebeeld in donkere tinten, tegen een achtergrond met kleurverloop en perkamentstructuur. Op de tabs naast de postzegels zijn uitvergrote rijtuigdetails te zien, zoals versieringen, kijkogen of bijzondere vormen van het onderstel. De typografie is klassiek en sluit aan bij de sfeer van de 19e eeuw. “De silhouetten zijn herkenbaar, krachtig en ingetogen tegelijk,” aldus Van Bragt. “Ze laten de rijkdom van het rijtuigerfgoed zien, zonder te vervallen in nostalgie.”

Heropening Museum Nienoord
De uitgifte van het postzegelvel  samen met de feestelijke heropening van Museum Nienoord op 11 juni 2025. Het museum is ingrijpend verbouwd. De depotruimtes zijn heringericht als interactieve museumzalen, waardoor het publiek een groot deel van de rijtuigcollectie voor het eerst van dichtbij kan bewonderen.

Verkrijgbaarheid en waarde
Het postzegelvel Klassieke rijtuigen is, zolang de voorraad strekt, uitsluitend verkrijgbaar in de Museumwinkel van Museum Nienoord, via de webshop van PostNL en telefonisch via Collect Club op 088 – 868 99 00. De postzegels hebben waardeaanduiding ‘1’, bestemd voor post tot en met 20 gram met een bestemming binnen Nederland. De prijs van het postzegelvel is € 12,10.